Stroffelstiennen in Waskemeer

Stroffelstiennen in Waskemeer

GEPUBLICEERD IN DE NIEUWE OOSTSTELLINGWERVER

Waskemeer – Voor de statige schoolhoofdwoning waar in de jaren dertig en in de eerste oorlogsjaren het joodse gezin Van Hasselt woonde, werden vier stroffelstiennen gelegd. 

Simon van Hasselt was tot 20 februari 1941  hoofd van de school die pal naast zijn huis stond in wat toen nog Haulerwijk Beneden heette.  Hij werd net als zijn echtgenote Geertje en beide dochters Hermi en Sophia  vermoord in de gaskamers van het vernietigingskamp Auschwitz.

Vier steentjes met een geel koperen plaatje waarop hun namen staan, liggen vanaf zaterdag 31 oktober 2015 in de stoep voor het huis. Ze getuigen van het drama en houden de herinnering aan de Van Hasselts levend.

Eerste stroffelstiennen in Ooststellingwerf

Niet eerder zijn er stroffelstiennen (in veel steden inmiddels bekend als struikelstenen of stolpersteiner) in Ooststellingwerf gelegd. De steentjes zijn een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Het zijn gedenktekens in het trottoir voor de huizen van mensen die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s zijn vermoord of tot zelfmoord zijn gedreven. Dat betreft meestal joden, maar ook voor verzetsmensen, roma en sinti en homo’s zijn in Europa inmiddels struikelstenen gelegd. Eind 2014 had Demnig reeds 50.000 struikelstenen geplaatst in meer dan duizend steden en dorpen. De stenen zijn figuurlijk bedoeld om over te struikelen. Je moet je buigen om de tekst te kunnen lezen. In Waskemeer ontstond vorig jaar het idee om voor de familie Van Hasselt stroffelstiennen te plaatsen. Vanuit Plaatselijk Belang werd een commissie samengesteld die bestaat uit Hanneke van Wallinga, Alledien Eringa en Maaike Talsma. Alledien Eringa woont in het voormalige huis van de familie Van Hasselt. `Hier ben ik opgegroeid. De geschiedenis van Van Hasselt heeft me altijd geïntrigeerd’, zegt ze aan de keukentafel waar ze in de afgelopen twee jaar geregeld met de andere commissieleden heeft vergaderd.

`Via de stroffelstiennen hebben wij elkaar leren kennen’, stelt Hanneke van Wallinga, die het idee van de steentjes aankaartte na de jaarlijkse 4 mei herdenking. De drie vrouwen gingen enthousiast aan de slag en hebben in de afgelopen periode niet stil gezeten.

Boekje

Er is zelfs een boekje over de familie Van Hasselt gemaakt waarin naast het verhaal aangrijpende foto’s staan. Bij elk huis in het dorp wordt na de plechtigheid van zaterdag het boekje gratis bezorgd. De in het Groningse Siddeburen geboren Simon van Hasselt kwam in 1932 samen met vrouw Geertje en dochter Hermi vanuit Bargercompagnie naar Haulerwijk Beneden. Daar werd een jaar later dochter Sophia Kaatje geboren. Beiden bezochten later de school van hun vader. Toen de nazi’s verboden dat joden nog voor de klas mochten staan, werd Van Hasselt in 1941 op last van de bezetter overgeplaatst naar een joodse school in Groningen.

Auschwitz

De onderwijzer weigerde onder te duiken. Hij kon zich waarschijnlijk niet voorstellen, zoals zo velen, wat de nazi’s voor de joodse bevolking in petto had. Eind januari 1943 werd het gezin van huis opgehaald en overgebracht naar kamp Westerbork. Op 9 februari volgde het transport naar Auschwitz. Op de dag van aankomst stierf het gezin in de gaskamers. Simon van Hasselt was 42, Geertje 38 en hun kinderen werden niet ouder dan 14 en 9.
De naam Van Hasselt werd in zijn voormalige woonplaats niet vergeten. Zijn oude school in Haulerwijk Beneden kreeg de naam Meester van Hasselt-school.

Groningen

Op 4 mei 1949 werd de gedenkplaat onthuld, die ook in het huidige gebouw is te zien. De straat waar zijn huis stond, kreeg ook de naam van de omgebrachte schooldirecteur. De stroffelstiennen komen dus in de Van Hasseltstraat te liggen. Ook in de Groningse Oosterparkwijk wordt de familie overigens blijvend herinnerd. Daar draagt een school voor speciaal onderwijs eveneens de naam van Van Hasselt, die in Groningen ook enige bekendheid genoot als dichter. Een aantal in het Gronings geschreven gedichten werd gepubliceerd in het Nieuwsblad van het Noorden.

Oud-leerlingen aanwezig

Van de Ooststellingwerfse leerlingen die les hebben gehad van Simon van Hasselt leven nog enkelen. Drie (nu woonachtig in Wijnjewoude, Oosterwolde en Appelscha) woonden  het leggen van de gedenkstenen bij. Ook kwamen er familieleden van Van Hasselt naar Waskemeer, waar burgemeester Harry Oosterman een toespraak heeft gehouden. De drie scholen in Waskemeer hadden een uitnodiging voor de plechtigheid ontvangen. Samen met familieleden van Van Hasselt legden twee leerlingen van de Van Hasseltschool witte rozen op de steentjes.